Irkuck - Eurazja i drewniane domy

Irkuck, 15 sierpnia (czwartek), godzina 22:00 czasu lokalnego (CET +6h)

Irkuck to 600 tysięczne miasto, które jest administracyjnym i gospodarczym centrum Syberii Wschodniej i punktem startowym wycieczek nad Bajkał. Irkuck to bardzo ważny węzeł transportowy, oprócz stacji Kolei Transsyberyjskiej znajduje się tu duże lotnisko z połączeniami do wielu miast Rosji, Chin, Mongolii i Korei Południowej, a przez miasto przebiega tzw. Trakt Moskiewski, czyli samochodowa trasa M-55 łącząca europejską część Rosji z Syberią i Dalekim Wschodem. 

W Irkucku można już poczuć azjatycki klimat, zarówno ze względy na rysy twarzy mieszkańców, architekturę niektórych budynków, jedzenie w restauracjach, jak też wszechobecne chińskie wycieczki. Co ciekawe, wszystkie główne atrakcje turystyczne mają tablice w trzech językach - rosyjskim, angielskim i chińskim. Różnice w stosunku do Nowosybirska czy Tomska widać też na ulicach - wśród minibusów i autobusów PAZ jest już gatunkiem ginącym, a dominują koreańskie Hyundaie i Daewoo oraz chińskie Higery. Osobówki to w zdecydowanej większości sprowadzane z Japonii używane Toyoty, Mitsubishi oraz Nissany, oczywiście wszystko z kierownicą po prawej stronie.

Na początek zwiedzania Irkucka poszliśmy zobaczyć domy dekabrystów, którzy od 1826 r. byli zsyłani do Irkucka i wnieśli duży wkład w rozwój kulturalny miasta. Na muzealny kompleks „Dekabryści w Irkucku” składają się muzea Dom Trubeckiego i Dom Wołkońskiego oraz pomnik księżnej Marii Wołkońskiej, mający upamiętnić żony dekabrystów, które dobrowolnie udały się za nimi na zsyłkę. 

Następnym punktem był Dom Szastinych, znany też jako „Koronkowy Dom”, jeden z najładniejszych i najlepiej zachowanych przykładów drewnianej architektury Irkucka.

Obok Domu Szastinych był skwer poświęcony miastom partnerskim Irkucka. Jest wśród nich Częstochowa, która jednak, w przeciwieństwie do Wilna czy niemieckiego Pforzheim, nie zasłużyła na odrębną tablicę. Co ciekawe, Irkuck ma również miasto partnerskie znajdujące się w tym samym kraju (przynajmniej według oficjalnej rosyjskiej wersji), Symferopol. Widać, że tablica została niedawno zaktualizowana i nawet różni się kolorem od pozostałych. Zresztą podkreślanie rosyjskości Krymu spotkać można na każdym kroku, a najbardziej dobitnym przykładem jest wprowadzenie do obiegu w 2007 roku banknotu 200 rubli z Sewastopolem (na każdym nominale jest inne rosyjskie miasto, 200-rublówek wcześniej nie było w obiegu, ale wprowadzono je celowo żeby uwzględnić Sewastopol).

Dalej przeszliśmy ulicami Timiriazewa i Podgórną, przy których, obok azjatyckich centrów handlowych, zachowała się tradycyjna drewniana zabudowa z końca XIX wieku. Niestety wiele z domów dożywa końca swoich dni, są pozapadane w ziemię za sprawą zamarzania i rozmarzania gruntu lub noszą ślady pożarów. W miejscu, gdzie jeszcze kilka lat temu znajdował się najstarszy drewniany budynek w Irkucku, dziś trwa budowa nowej willi. Zniszczonym domom został poświęcony specjalny „cmentarz starych domów”, który przedstawia nieistniejące zabytkowebudynki i przyczyny ich „śmierci” (zawalenie się, przebudowa, budowa drogi, pożar).

Kolejnym punktem były bulwary nad Angarą, popularny cel spacerów mieszkańców Irkucka, z pomnikiem cara Aleksandra III, popiersiem Gagarina, kilkoma klasycystycznymi budynkami oraz pomnikiem poświęconym pionierom podboju Syberii.

W Irkucku jest też kilka zabytkowych cerkwi zbudowanych w stylu tzw. syberyjskiego baroku (m.in. Cerkiew Spasska oraz Sobór Objawienia Pańskiego) oraz kościół rzymskokatolicki pw. Wniebowzięcia NMP (zwany „polskim kościołem”). Co ciekawe, Irkuck jest siedzibą biskupa największej na świecie diecezji, która obejmuje Syberię Wschodnią i Daleki Wschód - katedra rzymskokatolicka zaprojektowana przez polskich architektów została oddana do użytku w 2000 r. i znajduje się po drugiej stronie Angary.

Jeden z centralnych punktów Irkucka to rozległy Plac Kirowa, w miejscu którego do 1932 r. znajdował się ogromny Kazański Sobór Katedralny. Po zburzeniu soboru władze radzieckie zbudowały w jego miejsce Dom Sowietów - obecnie będący siedzibą władz obwodu Irkuckiego. Poza tym na placu znajduje się obowiązkowy skwer z fontanną, siedziby rozmaitych instytucji oraz hotel „Angara”.

Na koniec zwiedzania obowiązkowy Lenin (jeden z czterech identycznych, pozostałe stanęły w Leningradzie, Wilnie i Woroneżu), rzeźba Babr (stara irkucka nazwa tygrysa syberyjskiego) oraz kolacja w mongolskiej restauracji na terenie Kwartału 130 - nowego centrum towarzyskiego Irkucka (w 2010 r. rozpoczęto przebudowę historycznej części miasta, a po remoncie kilkudziesięciu budynków utworzono w nich restauracje, kawiarnie, kramy z pamiątkami, hotele itd).